Zutphen

Zutphen is een historische Hanzestad waar de middeleeuwse binnenstad nog duidelijk herkenbaar is. Achter de gevels en langs de oude straten vind je monumentale gebouwen, oude hofjes, winkels en pleinen. De compacte binnenstad is goed te voet te ontdekken en laat de geschiedenis van de stad zien zonder dat je daarvoor ver buiten het centrum hoeft.

Zutphen ontstond op een strategische plek aan de IJssel en de Berkel en kreeg in 1190 stadsrechten. Door de handel over het water groeide de stad uit tot een belangrijke Hanzestad. De rijkdom uit die periode is nog terug te zien in de historische binnenstad en de vele monumentale gebouwen.

De ligging aan de IJssel geeft Zutphen daarnaast een heel ander gezicht. Vanaf de IJsselkade kijk je uit over de rivier en de uiterwaarden, terwijl je vanuit de stad zo het omliggende landschap in wandelt of fietst.

Historische binnenstad

Het centrum van Zutphen telt honderden rijksmonumenten en behoort tot de best bewaarde historische binnensteden van Nederland. Rond de Markt, Groenmarkt en Houtmarkt staan voormalige koopmanshuizen, pakhuizen en openbare gebouwen uit verschillende eeuwen.

De straten volgen nog grotendeels het middeleeuwse stratenplan. Het 's-Gravenhof vormt al eeuwen het bestuurlijke en kerkelijke hart van de stad, terwijl de Lange Hofstraat vroeger een belangrijke handelsstraat was.

Op de historische pleinen van de binnenstad worden ook de weekmarkten gehouden. Op donderdag staan de marktkramen op de Zaadmarkt, Houtmarkt en Groenmarkt. Op zaterdag vindt de markt plaats op de Zaadmarkt en een deel van de Houtmarkt. De combinatie van markt en historische bebouwing maakt deze pleinen onderdeel van het levendige stadscentrum.

Walburgiskerk en Librije

De Walburgiskerk aan het 's-Gravenhof behoort tot de oudste gebouwen van Zutphen. De kerk werd vanaf de 11e eeuw gebouwd en groeide in de eeuwen daarna uit tot een van de belangrijkste kerken van Oost-Nederland.

In de kerk bevindt zich de Librije uit 1561. De boeken staan nog steeds met kettingen vast aan de originele lessenaars zodat ze vroeger niet konden worden meegenomen. De Librije is een van de weinige nog bewaard gebleven kettingbibliotheken ter wereld.

In de kerk zijn ook oude grafzerken, gewelven en historische interieurstukken te zien die herinneren aan de lange geschiedenis van Zutphen.

Fluisterboot Zutphen

De fluisterboot vaart over de Berkel door de historische binnenstad van Zutphen. De route voert langs oude stadsmuren, bruggen, de Berkelpoort en de achterzijde van monumentale panden die vanaf de straat nauwelijks zichtbaar zijn.

De Berkel was eeuwenlang een belangrijke handelsroute tussen de Achterhoek en Zutphen. Tijdens de vaartocht vertellen de schippers over de geschiedenis van de rivier, de vestingwerken en de gebouwen langs het water.

Wijnhuistoren

De Wijnhuistoren aan de Groenmarkt is een van de bekendste herkenningspunten van Zutphen. De toren maakt deel uit van het voormalige Wijnhuis, waar vroeger wijn werd opgeslagen, verhandeld en belast voordat deze verder werd verkocht.

De huidige toren dateert uit de 17e eeuw en staat op oudere fundamenten. In de toren hangt een carillon dat nog regelmatig wordt bespeeld. Vanaf de Groenmarkt is de toren al eeuwen een opvallend oriëntatiepunt in de binnenstad.

Drogenapstoren

De Drogenapstoren werd rond 1444 gebouwd als onderdeel van de stadsverdediging. Oorspronkelijk vormde de toren een toegangspoort aan de oostzijde van de stad en maakte hij deel uit van de vestingwerken van Zutphen.

De toren is genoemd naar Thonis Drogenap, stadsomroeper, trompettist en muzikant, die er in de 16e eeuw woonde. Zijn naam bleef aan de toren verbonden, waardoor deze tegenwoordig bekendstaat als de Drogenapstoren.

Berkelpoort en de Berkel

De Berkelpoort is de enige overgebleven waterpoort van Zutphen. Via deze poort kwamen schepen vanaf de Berkel de stad binnen. De poort vormde een belangrijke verbinding tussen de handelsstad en het achterland van de Achterhoek.

De Berkel mondt in Zutphen uit in de IJssel. Tegenwoordig varen fluisterboten over de rivier en lopen langs de oevers wandelroutes met uitzicht op de historische gebouwen en oude vestingwerken.

Stadsmuren en vestingwerken

Zutphen werd in de middeleeuwen beschermd door een gordel van stadsmuren, grachten, poorten en verdedigingstorens. Delen van deze vestingwerken zijn nog steeds zichtbaar, onder andere bij de Drogenapstoren, Berkelpoort en Bourgonjetoren.

De overgebleven muren en torens laten zien hoe belangrijk de verdediging van de rijke Hanzestad was. Tijdens een wandeling zijn op verschillende plaatsen nog resten van de oorspronkelijke omwalling te herkennen.

Hofjes en verborgen plekken

Achter de drukke winkelstraten liggen verschillende hofjes en smalle stegen die vaak ongemerkt worden voorbijgelopen. Ze geven een goed beeld van hoe mensen eeuwen geleden in de stad woonden en leefden.

Het bekendste hofje is het Oude Bornhof uit de 14e eeuw. Dit hofje werd gesticht als gasthuis voor ouderen en minderbedeelden. Rond de rustige binnenplaats staan nog altijd de karakteristieke huisjes en de historische kapel.

Ook rond de Spittaalstraat, Lange Hofstraat en het 's-Gravenhof zijn nog middeleeuwse stegen, oude gevelstenen en verborgen doorgangen te ontdekken die herinneren aan het verleden van Zutphen.

Oude stadhuis en Burgerzaal

Het oude stadhuis aan de Lange Hofstraat bestaat uit meerdere gebouwen die tussen de 14e en 17e eeuw zijn samengevoegd. Eeuwenlang werd hiervandaan het bestuur van Zutphen geleid en vonden er rechtszittingen plaats.

De Burgerzaal is het bekendste onderdeel van het complex. Tegenwoordig wordt de zaal gebruikt voor tentoonstellingen, lezingen, ontvangsten en culturele activiteiten.

Musea en cultuur in Zutphen

Het Stedelijk Museum Zutphen laat de geschiedenis van de stad zien aan de hand van archeologische vondsten, zilverwerk, schilderijen, stadsmaquettes en voorwerpen uit het dagelijks leven. De collectie vertelt hoe Zutphen zich ontwikkelde van nederzetting tot Hanzestad.

Museum Henriette Polak is gevestigd in het Hof van Heeckeren en heeft een uitgebreide collectie Nederlandse figuratieve schilder- en beeldhouwkunst uit de 20e en 21e eeuw. Beide musea liggen naast elkaar in de historische binnenstad.

Havens van Zutphen

Door de ligging aan de IJssel heeft Zutphen van oudsher een sterke verbinding met scheepvaart en handel. De stad heeft verschillende havens met ieder een eigen karakter. De Houthaven, ook bekend als Museumhaven, is een bijzondere plek met historische schepen die herinneren aan het verleden van de stad als handelsplaats.

De Vispoorthaven ligt vlak bij de historische binnenstad en biedt uitzicht op de oude skyline van Zutphen. De Noorderhaven en Jachthaven De Mars worden vooral gebruikt voor ligplaatsen en watersport. Samen vormen deze havens een belangrijke verbinding tussen de stad en de IJssel.

De IJssel en de IJsselkade

De IJssel bepaalde eeuwenlang de welvaart van Zutphen. Via de rivier werden goederen aangevoerd uit andere Hanzesteden en verder vervoerd naar het achterland van de Achterhoek.

Vanaf de IJsselkade kijk je uit over de rivier, de uiterwaarden en de skyline van Zutphen met de torens van de Walburgiskerk en de Wijnhuistoren. Langs de kade lopen wandel- en fietsroutes richting Bronkhorst, Brummen en Deventer.

De Hoven

Aan de overzijde van de IJssel ligt De Hoven. Dit gebied hoort bij Zutphen, maar heeft een duidelijk landelijk karakter met boomgaarden, weilanden en oude boerderijen.

De Hoven is via de IJsselbrug verbonden met de binnenstad. Vanaf de dijk en de uiterwaarden zijn er mooie uitzichten op de historische skyline van Zutphen met de Walburgiskerk en andere torens.

Watertoren

Aan de rand van de historische binnenstad staat de watertoren van Zutphen. De toren werd in 1927 gebouwd naar ontwerp van architect Hendrik Sangster. Hij verving de watervoorziening die eerder in de Drogenapstoren was ondergebracht. De toren is 46 meter hoog en heeft een twaalfhoekige vorm.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd geprobeerd de watertoren op te blazen. De explosies veroorzaakten zware schade aan de onderzijde, maar de toren bleef staan. Na de oorlog werd het gebouw hersteld.

De watertoren is tegenwoordig niet meer in gebruik voor de watervoorziening. In de toren zijn woningen gevestigd. Het gebouw is aangewezen als rijksmonument.

Wandelen en fietsen in Zutphen

Zutphen is een mooie uitvalsbasis om te wandelen en fietsen. Vanuit de historische binnenstad kun je de omgeving verkennen langs de IJssel, door het landschap rond de stad en richting de omliggende dorpen. Onderweg kom je natuur, landgoederen, karakteristieke landschappen en historische plekken tegen.

VVV Inspiratiepunt Zutphen

Voor aanvullende toeristische informatie, tips, folders en informatie over bezienswaardigheden, activiteiten, evenementen en overnachten in Zutphen en omgeving kun je terecht bij het VVV Inspiratiepunt aan de Houtmarkt 75 in het centrum van Zutphen.

Eten en drinken in Zutphen

Zutphen heeft een groot aanbod aan horeca, vooral in de historische binnenstad. Rond de Markt, Groenmarkt, Houtmarkt, Lange Hofstraat, Laarstraat en de IJsselkade zijn restaurants, cafés, lunchrooms en terrassen te vinden. Veel horecagelegenheden zijn gevestigd in monumentale panden waardoor een bezoek aan de stad gemakkelijk gecombineerd kan worden met een hapje en een drankje.

Van koffie en lunch tijdens een stadswandeling tot uitgebreid dineren of een avond gezellig uitgaan: in Zutphen zijn verschillende mogelijkheden. Ook buiten de directe binnenstad zijn horecagelegenheden te vinden.

• Hotel en restaurant - Broederenklooster - Zutphen
• Hotel en restaurant - Hampshire Hotel 's Gravenhof - Zutphen
• Restaurant - 't Schulten Hues - Zutphen
• Restaurant - Vaticano - Zutphen
• Restaurant - De Revolutie - Zutphen
• Restaurant - Nectar - Zutphen
• Restaurant - Sultani - Zutphen
• Restaurant - IJsselpaviljoen - Zutphen
• Restaurant - Bio Pizza - Zutphen
• Restaurant - Bahn Thai - Zutphen
• Restaurant - The Rough Meat Company - Zutphen
• Brasserie - Brasserie 6 - Zutphen
• Grand café - Genietcafé - Zutphen
• Grand café - Pierrot - Zutphen
• Grand café - Picknick - Zutphen
• Café - Volkshuis - Zutphen
• Café - De Korenbeurs - Zutphen
• Café - Old Dutch - Zutphen
• Café - De Spaan - Zutphen
• Lunchroom - Bij Tijm - Zutphen
• Lunchroom - Broodbode - Zutphen
• Koffie en thee - De Pelikaan - Zutphen
• Bakkerij en lunch - Bakkerij Nijkamp - Zutphen
• Banketbakkerij, koffie, gebak en ijs - Jolink - Zutphen

Overnachten in Zutphen

Wie Zutphen meerdere dagen wil ontdekken heeft keuze uit hotels, bed & breakfasts, vakantieverblijven en bijzondere accommodaties. Door de combinatie van historische binnenstad, de IJssel en de ligging aan de rand van de Achterhoek is Zutphen geschikt voor een stedentrip of langer verblijf.

• Hotel - Broederenklooster - Zutphen
• Hotel - Hampshire Hotel 's Gravenhof - Zutphen
• Hotel - Fletcher Resort-Hotel Zutphen - Zutphen
• Hotel - Hotel Café De Prins - Zutphen
• Bed & Breakfast - B&B Kerkstraatje3 - Zutphen
• Bed & Breakfast - B&B Berkeltuin - Zutphen
• Bed & Breakfast - B&B Barlheze - Zutphen
• Bed & Breakfast - B&B De Patrones - Zutphen
• Bed & Breakfast - B&B Kuipershofje - Zutphen
• Bed & Breakfast - B&B Hemels - Zutphen
• Bed & Breakfast - B&B Bed en Sauna - Zutphen
• Vakantieverblijf - Hut 16 - Zutphen
• Vakantieverblijven - Bronsbergen - Zutphen