Bredevoort

Bredevoort is een historisch vestingstadje in de gemeente Aalten, vlak bij de Duitse grens. De ontwikkeling van het stadje hangt nauw samen met Kasteel Bredevoort, de burcht die vanaf de middeleeuwen het centrum vormde van de Heerlijkheid Bredevoort. Door de ligging aan de oostgrens van het Hertogdom Gelre had Bredevoort een belangrijke militaire en bestuurlijke functie.

Tijdens een bezoek is de geschiedenis van Bredevoort vooral herkenbaar in de oude dorpsstructuur, de grachten en enkele overgebleven delen van de voormalige vesting. De Sint-Joriskerk en de plek van het voormalige kasteel liggen op korte afstand van elkaar in het historische centrum.

Geschiedenis van Bredevoort

De eerste vermelding van Bredevoort dateert uit 1188. In de 13e eeuw was de plaats al voorzien van een omwalling en een gracht. In 1388 kreeg Bredevoort stadsrechten en groeide het uit tot het centrum van de Heerlijkheid Bredevoort.

Door de ligging op de grens van Gelre en het gebied van Münster werd Bredevoort een belangrijke grensvesting. Tijdens de Tachtigjarige Oorlog werd de vesting versterkt met grachten, wallen en bolwerken. In de 17e eeuw werd de vesting verder uitgebreid.

Op 12 juli 1646 werd Bredevoort getroffen door de Kruittorenramp. Door blikseminslag ontplofte het opgeslagen buskruit in een toren van het kasteel. Een groot deel van de burcht werd verwoest en ongeveer veertig inwoners kwamen om het leven.

Vestingstad Bredevoort

Van de voormalige vesting is tegenwoordig nog maar een deel zichtbaar. De Grote Gracht is een duidelijk overblijfsel van de verdedigingswerken. Ook zijn op enkele plaatsen delen van voormalige vestingwerken bewaard gebleven.

Het Vestingpark Sint Bernardus ligt op een deel van de voormalige vestingwerken. Vanuit het park zijn het historische centrum, de Sint-Joriskerk en de oude straten van Bredevoort gemakkelijk te bereiken.

Kasteel Bredevoort

Op de plek van het huidige 't Zand stond vroeger Kasteel Bredevoort, de burcht van waaruit de Heerlijkheid Bredevoort werd bestuurd. Door de strategische ligging groeide Bredevoort uit tot een belangrijke vestingplaats.

Tijdens de Kruittorenramp van 1646 werd het kasteel zwaar beschadigd. De resten van de burcht zijn verdwenen, maar de plek blijft een belangrijk onderdeel van de geschiedenis van Bredevoort.

Sint-Joriskerk

Midden op de Markt van Bredevoort staat de Sint-Joriskerk, een van de belangrijkste historische gebouwen van de vestingstad. De eerste kerk werd rond 1316 gebouwd als kapel bij het kasteel van Bredevoort. De huidige kerk ontstond na de verwoesting tijdens de Tachtigjarige Oorlog en werd vanaf 1599 opgebouwd.

Binnen zijn verschillende historische onderdelen bewaard gebleven, waaronder een rococo-preekstoel uit 1762, oude grafzerken en een Naber-orgel uit 1834. Op de houten toren staat als windvaan Sint Joris die de draak verslaat.

Sint-Georgiuskerk

De Sint-Georgiuskerk staat aan de Kerkstraat in Bredevoort, op het voormalige bastion Ossenkop. De neogotische kerk werd tussen 1875 en 1876 gebouwd naar ontwerp van architect Alfred Tepe. Het gebouw heeft een eenbeukig schip, een dwars geplaatst transept en een slanke toren en is een opvallend onderdeel van het historische stadsbeeld van Bredevoort.

De kerk werd gebouwd nadat de rooms-katholieke inwoners van Bredevoort na eeuwen weer een eigen kerkgebouw kregen. Op 3 oktober 1876 werd de nieuwe kerk ingewijd. In 1897 werd het gebouw uitgebreid met een uurwerk en drie klokken. De Sint-Georgiuskerk werd in 2021 aan de eredienst onttrokken en heeft sindsdien een andere, cultureel-maatschappelijke functie.

De Sint-Georgiuskerk is een gemeentelijk monument. De kerk is niet als reguliere bezienswaardigheid geopend voor bezoekers, maar is van buiten goed te bekijken tijdens een wandeling door het historische centrum van Bredevoort. De kerk staat aan de Kerkstraat 16.

Aalterpoort

De Aalterpoort was een van de stadspoorten van Bredevoort en vormde een toegang tot de vestingstad aan de zijde van Aalten. De oorspronkelijke poort is verdwenen. Op de plek van de voormalige Aalterpoort zijn nog historische sporen van de vesting terug te vinden.

Kanon van Bredevoort

Op het veldje bij de Landstraat en Tramstraat staat een kanon dat verwijst naar het militaire verleden van Bredevoort. Het kanon wordt gebruikt tijdens Koningsdag en het Piekenpoetsweekend, wanneer Compagnie Onversaegt historische demonstraties verzorgt met kanonnen en musketten.

Molen Prins van Oranje

Aan de rand van de historische kern staat de Molen Prins van Oranje. De korenmolen werd gebouwd in 1870 op het voormalige bastion Welgemoed en is een opvallend herkenningspunt van Bredevoort.

De molen werd gebruikt voor het malen van graan en is tegenwoordig een herkenbaar onderdeel van het historische stadsbeeld.

Het Theehuisje

Het Theehuisje staat op het voormalige bastion Vreesniet in Bredevoort. Het werd in 1862 gebouwd voor Bernard Andreas Roelvink, die in het naastgelegen Sint Bernardus woonde. Toen de oude vestingwerken waren ontmanteld, werd het bastion onderdeel van de tuin van Sint Bernardus. Het theehuisje vormde daarvan een bijzonder onderdeel.

Het achthoekige theehuisje is een tuinkoepel uit de negentiende eeuw. Het staat op een verhoging van het voormalige bastion, waardoor de relatie met de oude vesting van Bredevoort nog goed zichtbaar is. In 2008 werd het monument gerestaureerd en het interieur opnieuw ingericht met negentiende- eeuwse meubels en accessoires.

Het Theehuisje is een rijksmonument en staat in het Vestingpark aan de Grote Gracht. Het gebouwtje is vanaf het wandelpad in het park te bekijken; door de ramen is ook het historische interieur zichtbaar.

Hendrickje Stoffels

Bredevoort is de geboorteplaats van Hendrickje Stoffels (1626-1663). Zij werd geboren in de Muizenstraat en groeide op in het vestingstadje. Later verhuisde zij naar Amsterdam, waar zij de levenspartner werd van schilder Rembrandt van Rijn.

Hendrickje woonde samen met Rembrandt in Amsterdam en zij kregen samen een dochter, Cornelia. In Bredevoort herinneren een beeld en de plek van haar ouderlijk huis aan de beroemde inwoner van het stadje.

Boekenstad Bredevoort

Bredevoort draagt sinds 1993 de titel Boekenstad. In het historische centrum vind je boekwinkels, antiquariaten en boekenkasten die verspreid staan door de oude straatjes.

Het hele jaar door komen boekenliefhebbers naar Bredevoort om te zoeken tussen nieuwe, tweedehands en antiquarische boeken. Daarnaast worden regelmatig boekenmarkten georganiseerd, waaronder internationale boekenmarkten die bezoekers uit Nederland en Duitsland trekken.

Koppelkerk

De Koppelkerk is gevestigd in de voormalige Gereformeerde Kerk aan de Koppelstraat in Bredevoort. Nadat het gebouw zijn kerkelijke functie verloor, kreeg het een nieuwe bestemming als centrum voor kunst, cultuur en ontmoeting.

In de Koppelkerk zijn tentoonstellingen, lezingen, concerten en andere culturele activiteiten. Ook worden hier regelmatig boekenmarkten georganiseerd.

Mariakapel (Lourdesgrot)

In de tuin van Sint-Bernardus in Bredevoort ligt een Lourdesgrot die in 1912 werd gebouwd naar voorbeeld van de beroemde grot in Lourdes. De grot werd aangelegd op initiatief van de zusters die in Sint-Bernardus werkten.

De Lourdesgrot was vroeger een plek voor Mariaverering en vormt tegenwoordig een rustige plek om even stil te staan tijdens een wandeling door Bredevoort.

Nationaal Landschap Winterswijk

Het Nationaal Landschap Winterswijk is een gebied van ruim 22.000 hectare in de oostelijke Achterhoek. Het is in 2004 aangewezen vanwege het bijzondere landschap en de cultuurhistorie. Het gebied ligt in delen van de gemeenten Winterswijk, Aalten, Oost Gelre en Berkelland. Bredevoort ligt binnen de begrenzing van het Nationaal Landschap.

Het landschap is ontstaan door eeuwenlang gebruik van de hogere en lagere gronden. Op de hogere gronden liggen oude akkers, de essen en kampen. De lagere gronden langs de beken werden vooral gebruikt als weiland. Rond de percelen staan houtwallen, houtsingels en bomenrijen en verspreid in het gebied liggen oude boerderijen en buurtschappen.

Door deze begroeiing bestaat het landschap uit een afwisseling van open akkers en weilanden en besloten groene delen. De houtwallen, singels en bosjes vormen de zogenaamde coulissen. Achter zo'n groene rand verschijnt steeds een ander deel van het landschap. Dit karakteristieke Achterhoekse coulissenlandschap is een van de belangrijkste kenmerken van het Nationaal Landschap Winterswijk.

Slingeplas

De Slingeplas is een voormalige zandwinplas ten oosten van Bredevoort. De plas beslaat ongeveer 19 hectare en is ingericht als recreatiegebied met een zandstrand, ligweiden en een officiële zwemlocatie. Op het strand staan speeltoestellen en bij het zwemwater zijn onder andere toiletten en parkeergelegenheid.

Naast zwemmen kun je bij de Slingeplas vissen en verschillende watersporten beoefenen, waaronder kanoën en suppen. Rond het water liggen wandel- en fietspaden en er is een wandelroute van ongeveer 3 kilometer die rond de plas loopt. Het recreatiegebied is het hele jaar toegankelijk van zonsopgang tot zonsondergang; voor het gebied zelf wordt geen entree gevraagd.

De Slingeplas ligt aan de Kruittorenstraat 20, op korte afstand van de vestingkern van Bredevoort. Bij de plas zijn ook camperplaatsen aanwezig.

Havezate 't Walfort

Tussen Aalten en Bredevoort ligt Havezate 't Walfort, een historisch landgoed met een lange geschiedenis. Het huis ligt in een omgeving met bossen, landbouwgronden en oude landschapselementen.

De omgeving rond het landgoed laat het karakter van het Achterhoekse landschap zien en is geschikt om te combineren met wandel- en fietstochten.

Zwembad 't Walfort

Op korte afstand van Bredevoort ligt openluchtzwembad 't Walfort in Aalten. Het zwembad beschikt over meerdere baden, een ligweide en voorzieningen voor recreatief zwemmen.

Tijdens warme dagen is 't Walfort een geschikte plek voor een ontspannen zwemmiddag tijdens een verblijf in Bredevoort en omgeving.

Wandelen en fietsen rond Bredevoort

Bredevoort is een goed vertrekpunt voor wandelingen en fietstochten door het Achterhoekse landschap. Routes voeren onder andere langs de Slinge, het buitengebied, Aalten en richting de Duitse grens.

De combinatie van de historische vestingstad en het omliggende landschap maakt Bredevoort geschikt voor een bezoek van een dag of langer.

VVV Bredevoort

Voor aanvullende toeristische informatie, tips, folders, wandel- en fietsroutes en informatie over activiteiten in de omgeving kun je terecht bij VVV Bredevoort aan de Markt 8 in Bredevoort.

Eten en drinken in Bredevoort

In Bredevoort zijn verschillende plekken voor koffie, lunch, diner of een drankje.

• Brasserie 't Grachthuys
• Restaurant Bertram
• Eetgalerie De Heerlyckheid
• Stadsbrouwerij De Borghman

Overnachten in Bredevoort

Voor een verblijf in Bredevoort zijn er kleinschalige overnachtingsmogelijkheden in het stadje en de directe omgeving.

• Pension Bertram
• Vakantiehuis Huis van Nijman